Po sierpniowej gorączce, związanej z wyścigiem o osiągnięcie unijnego wskaźnika 521 tys. lokali mieszkalnych w projektach C1.1.1 KPO, obecnie nastał czas rynkowego uspokojenia. Dla małych i średnich dostawców internetu (zwłaszcza zrzeszonych w KIKE) był to okres próby, w którym udowodnili, że to na ich barkach spoczywa realna cyfryzacja tzw. Polski powiatowej. Osiągnięcie tak wyśrubowanego celu rzutem na taśmę pokazało gigantyczną mobilizację sektora MŚP, jednak nie znaczy to, że możemy spocząć na laurach.
Przypomnijmy na wstępie, że decyzja o wydłużeniu okresu realizacji projektów KPO była efektem długiego i wyboistego procesu, w który aktywnie zaangażowana była Krajowa Izba Komunikacji Ethernetowej (KIKE). Dla lokalnych operatorów, walczących na co dzień z barierami administracyjnymi, opóźnieniami w dostawach sprzętu czy kaprysami pogody, te dodatkowe miesiące są szansą na rzetelne zakończenie inwestycji. Obecnie beneficjenci z niecierpliwością czekają na oficjalny komunikat Ministra Cyfryzacji, który ostatecznie potwierdzi zgodę Komisji Europejskiej na aneksowane do 30 czerwca 2027 roku wydłużenie terminów. Równolegle intensywnie pracują też nasi koledzy korzystający z programu FERC – tutaj zakończenie inwestycji spodziewane jest również do połowy przyszłego roku.
Duże firmy wolą aglomeracje, Polskę lokalną cyfryzują MŚP
Podkreślając fundamentalne zasługi segmentu małych i średnich operatorów w rozbudowie sieci szerokopasmowych, a co za tym idzie – realizacji celów polityki państwa nakreślonych dla ram finansowych 2020-2026, nie sposób uciec od spojrzenia w przyszłość. To właśnie lokalni przedsiębiorcy telekomunikacyjni podjęli się najtrudniejszych wyzwań (o czym pisaliśmy m.in. oceniając statystyki podpisanych umów o dofinansowanie), docierając z siecią światłowodową do rozproszonej zabudowy małych wsi miasteczek, którymi wielcy, korporacyjni gracze ze względu na niską stopę zwrotu nie byli zainteresowani (poza Orange Polska).
Tymczasem cele Strategii Cyfryzacji Państwa do 2035 roku kładą nacisk m.in. na dalszą rozbudowę krytycznej infrastruktury telekomunikacyjnej: 100% gospodarstw domowych ma znaleźć się w zasięgu szybkiego światłowodu oraz sieci 5G. Oznacza to, że względny sukces programów KPO i FERC nie oznacza końca drogi do pełnej cyfryzacji kraju. Przeciwnie – uświadamia nam, jak wielkie są jeszcze potrzeby inwestycyjne.
Dla małych i średnich dostawców, którzy reinwestują niemal każdą wypracowaną złotówkę w lokalną infrastrukturę, utrzymanie tego tempa bez zewnętrznego wsparcia jest fizycznie niemożliwe. Aby utrzymać tempo technologicznego rozwoju i zabezpieczyć cyfrową przyszłość kolejnych pokoleń, niezbędne jest uruchomienie nowego, stabilnego finansowania w kolejnych latach (perspektywa UE 2027-34 oraz środki krajowe). Cyfrowa infrastruktura państwa potrzebuje ciągłych nakładów nie tylko na rozbudowę sieci w najtrudniej dostępnych rejonach, ale także na modernizację, zagęszczanie i bieżące utrzymanie już istniejących łącz.
Widmo luki inwestycyjnej uderzy w najmniejszych
Bez długofalowego planu budżetowego oraz nowych funduszy strukturalnych po zakończeniu obecnej perspektywy finansowej, ryzykujemy drastyczne wyhamowanie transformacji cyfrowej. Ciągłość inwestycyjna to jedyna gwarancja nowoczesnej gospodarki. Tymczasem już od połowy 2027 roku polski sektor telekomunikacyjny (w warstwie lokalnych operatorów) stanie ponownie przed problemem braku dostępności środków na dalszą rozbudowę sieci.
Z dużą dozą prawdopodobieństwa przypuścić można, iż w najlepszym razie wystąpi kilkuletnia (2027-2029) luka w dostępie do źródeł finansowania. Dla dużych korporacji oznacza konieczność większego zaangażowania środków własnych, pochodzących w dużej mierze od zagranicznych inwestorów. Dla małych i średnich firm taka luka to zagrożenie dla płynności finansowej. Przełoży się ona nie tylko na materializację strategicznych ryzyk dla polskiego państwa i społeczeństwa w dziedzinie rozwoju ultraszybkich sieci, ale wywoła bezpośrednie, destrukcyjne konsekwencje dla branży:
- Utratę wyspecjalizowanego potencjału wykonawczo-budowlanego, budowanego latami z wielkim trudem,
- Odpływ wykwalifikowanej kadry inżynieryjnej i instalatorskiej, wywołany brakiem zleceń,
- Konieczność bolesnej adaptacji do cykliczności procesów inwestycyjnych, co dla sektora MŚP jest najprostszą drogą do stagnacji.
Postulaty KIKE: Kapitał dla tych, którzy budują bezpieczeństwo kraju
W konsekwencji, odpowiadając na pytanie, jakie typy inwestycji wymagają wsparcia publicznego i powinny zostać objęte programowaniem w perspektywie finansowej UE 2028-2034, w ocenie KIKE sytuacja wymaga przede wszystkim kontynuowania publicznego dofinansowania rozbudowy sieci szerokopasmowych. Musi ono obejmować zarówno jej dogęszczanie, rozbudowę terytorialną, jak i stałe unowocześnianie.
Jako Izba reprezentująca setki lokalnych operatorów podnosimy głos w kluczowej kwestii: z uwagi na strategiczne znaczenie infrastruktury telekomunikacyjnej dla bezpieczeństwa narodowego (co udowadnia na co dzień wojna w Ukrainie, gdzie to właśnie rozproszone, lokalne sieci okazały się najbardziej odporne na ataki wroga) KIKE od wielu lat postuluje jasne preferencje w zakresie dostępu do kapitału publicznego (w tym m.in. nisko oprocentowanych pożyczek) dla krajowego segmentu małych i średnich przedsiębiorstw.
To nie globalne korporacje z obcym kapitałem, ale właśnie polscy, lokalni przedsiębiorcy są gwarantem elastyczności, szybkiej reakcji w sytuacjach kryzysowych (vide powódź 2024) oraz suwerenności cyfrowej kraju. Dopuszczenie do ich marginalizacji w kolejnej perspektywie budżetowej będzie strategicznym błędem całego państwa.